Tarih: 30.09.2026
Konu: Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesine İlişkin Olarak Merkez Bankası Tarafından Uygulama Talimatı Yayınlanmıştır.
Bilindiği üzere, 26.01.2023 tarih ve 32085 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)” kapsamında firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin banka aracılığıyla Merkez Bankasına satışı sırasında, firmalara dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen tutarın %2’si kadar döviz dönüşüm desteği verilmektedir. (Bakınız 27.01.2023 tarih ve YMM-2023/16 sayılı sirkülerimiz)
03.05.2025 tarih ve 328895 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2025/11)” ile ilgili tebliğe eklenen geçici maddeyle döviz dönüşüm desteği oranın geçici olarak % 3 oranında uygulanacağı düzenlenmişti. (Bakınız 06.06.2025 tarih ve YMM-2025/38 sayılı sirkülerimiz)
01.08.2026 tarih ve 33327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ (Sayı: 2023/5)’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sayı: 2026/11)” ile; yurt dışı kaynaklı dövizini Merkez Bankasına satmaları halinde %2 yerine %3 oranında destek uygulama süresi 31/01/2027 tarihine kadar uzatılmıştır. Ayrıca 01.10.2026 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yurt dışı kaynaklı döviz dönüşüm desteği uygulamasında önemli değişiklikler yapılmış ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’na uygulamaya yönelik usul ve esasları belirleme yetkisi verilmişti. (Bakınız 03.08.2026 tarih ve YMM-2026/73 sayılı sirkülerimiz)
Bu yetkiye dayanarak, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından 01.10.2026 tarihinden geçerli olmak üzere, “Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı” yayınlanmıştır. Söz konusu talimatta yer alan bazı hususlar özetle aşağıdaki gibidir;
- İşleme esas olacak ve Merkez Bankasına satışı yapılacak döviz cinsleri ABD doları, Euro ve İngiliz sterlini olarak belirlenmiştir.
- Döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak isteyen ihracatçı firmaların dövizlerinin aracı banka kanalıyla Merkez Bankasına satışı sırasında talep formu ve döviz pozisyonu bildirim formunu aracı bankaya ibraz ederek döviz dönüşüm desteği talebinde bulunmaları gerekmektedir.
- Döviz pozisyonu oranı %10’u aşan firmalar döviz dönüşüm desteğinden yararlanamayacaklardır.
- Döviz pozisyonu bildirim formu, belge tarihinden itibaren 15 gün süreyle geçerli olup bu süre içinde aynı form kapsamında birden fazla işlem yapılabilecektir. Aracı bankalar, her bir döviz dönüşüm desteği başvurusu sırasında koşulların sağlandığını kontrol edeceklerdir.
- Firmanın limit kullanım dönemi (takvim yılı) içinde yararlanabileceği azami döviz dönüşüm desteği tutarı 100.000.000 (yüz milyon) Türk lirası olarak belirlenmiştir.
- Yurt dışından efektif olarak getirilen; Döviz kazandırıcı hizmet ihracatı, Peşin ihracat kapsamında olan mal ihracatı bedelleri için döviz dönüşüm desteği talepleri kabul edilmeyecektir.
- Firmaların limit kullanım dönemi içerisinde Merkez Bankasına satabilecekleri toplam döviz tutarının Türk lirası karşılığı, söz konusu döneme ait firma satış limitini (Firma kârlılığı ve işgücü maliyetinden oluşan katma değer tutarını) aşamayacaktır.
- Firma satış limiti, firma kârlılığı ile 12 aylık işgücü maliyeti verileri esas alınarak Merkez Bankasınca hesaplanacaktır. Bu hesaplama yapılırken firma kârlılığının belirlenmesinde, firmalarca Gelir İdaresi Başkanlığına beyan edilen faaliyet kârı tutarı esas alınılacaktır. İşgücü maliyeti olarak da Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına ibraz edilen ve firmaların sigorta primi hesaplamalarına esas teşkil eden maaş/ücret ödemeleri ile çalışanlar adına ödenen sosyal güvenlik primi tutarları toplamı dikkate alınacaktır.
- Aracı bankalar, SMMM veya YMM tarafından hazırlanmış ve SMMM veya YMM ile firma tarafından onaylanmış döviz pozisyonu bildirim formunu alıp nezdinde saklayacaktır. Döviz pozisyonu bildirim formunun ekinde, formu onaylayan SMMM veya YMM’nin bağlı bulunduğu meslek odasının çalışanlar listesine kayıtlı olduğunu gösteren “Faaliyet Belgesi” nin bulunması zorunludur. Aracı bankalar, firmanın kendi nezdindeki döviz varlıklarının forma doğru yansıtıldığını, formda bildirilen döviz pozisyonu oranının formdaki formüle uygun olarak hesaplandığını, belge üzerinde yer alan karekod veya ilgili meslek kuruluşlarınca sağlanan diğer doğrulama imkanları üzerinden ibraz edilen faaliyet belgesinin geçerliliğini ve doğruluğunu kontrol edeceklerdir.
- Döviz pozisyonu bildirim formuna, düzenleme tarihindeki altın/döviz varlık ve yükümlülüklerinin TL karşılığı, döviz varlıkları için TCMB tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen döviz alış kurları; altın varlıkları için Borsa İstanbul tarafından içinde bulunulan yılın ilk iş günü ilan edilen altın fiyatları üzerinden hesaplanarak yazılacaktır. Döviz veya altına endeksli varlık ve yükümlülükler, döviz veya altın varlık ve yükümlülükleri sayılacaktır. Aktif toplam tutarına Gelir İdaresi Başkanlığına verilen yıllık beyannamelerde raporlanan en güncel yıl sonu bilanço aktif tutarı, net satış hasılatı ise aynı beyannamede yer alan yıllık net satış hasılatı toplamı yazılacaktır. Verilen çekler ve ödeme emirleri pozitif değer olarak raporlanacaktır. Ancak hazır döviz varlıkları toplamı ile döviz pozisyonu oranı hesaplamasında bu değer çıkarılacaktır.
- Limitlerin uygulanması bakımından döviz dönüşüm desteği talep formu ekinde “Ek-B1 Kontrol İlişkisi Bulunan Firmalar Listesi” ibrazı zorunluluğu getirilmiştir.
- Merkez Bankasınca aracı bankalardan “Döviz Dönüşüm Desteği İşlemleri Aracı Banka Taahhütnamesi” alınacaktır.
- Aracı bankalar, firmalara ödenen döviz dönüşüm desteği tutarının azami %1’i oranında komisyonu firmalardan tahsil edebileceklerdir.
- Firmaların döviz dönüşüm desteğinden usulsüz, amaca aykırı veya gerçeğe aykırı bilgi ve belge sunularak faydalandığının tespiti halinde; ödenen döviz dönüşüm desteği tutarları, tespit tarihinde Merkez Bankası tarafından saat 11.00’de ilan edilen döviz alış kuru ile döviz dönüşüm desteği ödemesinde kullanılan dönüşüm kurundan yüksek olanla çarpılacaktır. Çarpım sonucu elde edilen tutara, döviz satış tarihinden tespitin yapıldığı tarihe kadar geçen süre için tespit tarihinde geçerli olan Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranı üzerinden hesaplanacak faiz ile doğacak Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi tutarları eklenerek elde edilecek toplam tutar, aracı bankalarca firmalardan tahsil edilip Merkez Bankasına aktarılacaktır. Faizlerin hesaplanmasında bir yıl 365 gün olarak esas alınacaktır. Hesaplanan tutarın firma tarafından aracı bankaya ödendiği tarihten itibaren döviz dönüşüm desteği talepleri ile Merkez Bankası kaynaklı kredi başvuruları ve kullanım talepleri, ilk tespitte 1 yıl, sonraki tespitlerde 3 yıl boyunca kabul edilmeyecektir. Bu durumda ilgili kişiler hakkında suç duyurusunda bulunulmasına Merkez Bankasınca karar verilecektir.
- Uygulamanın yürürlük tarihi olan 01.10.2026 itibarıyla hesaplanacak firma satış limiti, 01.10.2026 tarihi ile 31.12.2026 (bu tarih dahil) tarih aralığını kapsayan limit kullanım döneminde, yalnızca bu döneme mahsus olmak üzere 0,25 katsayısı ile çarpılarak uygulanacaktır. Bu dönem özelinde firmaların 01.10.2026 tarihi öncesinde satmış oldukları döviz tutarları kalan firma satış limiti hesaplamasında dikkate alınmayacaktır.
Söz konusu Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayınlanan uygulama talimatına aşağıdaki bağlantı yolu ile ulaşabilirsiniz.
Saygılarımızla,
Kaynak:
